નવરાત્રી – ત્રીજો દિવસ : મા ચંદ્રઘંટા

નવરાત્રિનો ત્રીજો દિવસ મા ચંદ્રઘંટાના આરાધનાને અર્પિત છે. મા ચંદ્રઘંટા શાંતિ, સુખ અને કલ્યાણની પ્રતિમૂર્તિ માનવામાં આવે છે.

મા ચંદ્રઘંટાનું સ્વરૂપ

હિન્દુ શાસ્ત્રો મુજબ, મા ચંદ્રઘંટા દેવી પાર્વતીનું પરિણીત સ્વરૂપ છે. ભગવાન શિવ સાથેના તેમના પવિત્ર લગ્ન પછી દેવી મહાગૌરીએ પોતાના કપાળ પર અર્ધચંદ્ર ધારણ કર્યો, જે ઘંટની આકૃતિ જેવો લાગતો હતો. આથી તેઓ “ચંદ્રઘંટા” તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા.
તેમને દસ ભુજાવાળી દેવી તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. તેઓ વાઘ પર સવાર છે. તેમના હસ્તોમાં ત્રિશૂલ, ગદા, તલવાર, કમંડળ, કમળ, બાણ, ધનુષ, જપમાળા સાથે વરદમુદ્રા અને અભયમુદ્રાનો સંકેત છે.

દંતકથા

શિવપુરાણ અનુસાર, પાર્વતીજીના લગ્ન બાદ ભગવાન શિવ ઊંડા ધ્યાનમાં હતા. તે સમયે રાક્ષસ જટુકાસુરે પોતાના ચામાચીડિયાઓની સેનાથી આકાશ ઢાંકી દીધું. તારકાસુરે ભવિષ્યવાણીનો નાશ કરવા તેને મદદ માટે મોકલ્યો હતો.
ચારે બાજુ અંધકાર છવાઈ ગયો. દેવી ચંદ્રઘંટાએ કપાળના અર્ધચંદ્રથી પ્રકાશ પાથર્યો અને ઘંટનાદથી રાક્ષસોની સેનાને અસ્થિર કરી. અંતે તેમણે પોતાના શસ્ત્રોથી જટુકાસુરનો સંહાર કર્યો.

મા ચંદ્રઘંટા દેવી દુર્ગાની ત્રીજી શક્તિરૂપા છે. તેમના મસ્તક પર અર્ધચંદ્ર ઝળહળે છે, જેથી તેઓ ‘ચંદ્રઘંટા’ તરીકે ઓળખાય છે. સિંહ પર સવાર મા દસ ભુજાઓમાં વિવિધ શસ્ત્ર ધારણ કરી, અસુરોનો સંહાર કરે છે. તેમના ઘંટના નાદથી દુષ્ટ શક્તિઓ કંપી ઉઠે છે. મા ચંદ્રઘંટા ભક્તોને ધૈર્ય, પરાક્રમ અને શૌર્ય પ્રદાન કરે છે. નવરાત્રિમાં ત્રીજા દિવસે તેમનું પૂજન કરવામાં આવે છે. તેમની ઉપાસના દ્વારા મનુષ્યના જીવનમાંથી ભય અને અશાંતિ દૂર થાય છે. ભક્તિપૂર્વક આરાધના કરનારને આંતરિક શાંતિ અને આધ્યાત્મિક તેજ પ્રાપ્ત થાય છે. મા ચંદ્રઘંટા ન્યાય, કરુણા અને શૌર્યની મૂર્તિ માનવામાં આવે છે.

પૂજાનો સમય અને વિધિ

• સવારે શુભ મુહૂર્તમાં કલશ સ્થાપના સાથે મા ચંદ્રઘંટાની આરાધના કરવી.
• ફૂલ, દુર્ગાસપ્તશતીના પાઠ, ચંદ્રઘંટા સ્તોત્ર અને મંત્રોચ્ચાર સાથે પૂજન કરવું.
• સુગંધિત ફૂલ, દૂધ તથા સફેદ રંગની મીઠાઈ ચઢાવવી શુભ માનવામાં આવે છે.

આજનો શુભ રંગ

મા ચંદ્રઘંટાના દિવસે પીળો રંગ વિશેષ શુભ માનવામાં આવે છે. આ રંગ સમૃદ્ધિ અને ઉત્સાહનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

ચંદ્રઘંટા મંત્ર

ॐ देवी चन्द्रघण्टायै नमः ॥  

આ મંત્રના જાપથી ભયનો નાશ થાય છે અને માનસિક શાંતિ પ્રાપ્ત થાય છે.

સારાંશ

મા ચંદ્રઘંટાની ઉપાસના ભક્તોને દુઃખોથી મુક્તિ, ધૈર્ય, શૌર્ય તથા આંતરિક શાંતિ પ્રદાન કરે છે. નવરાત્રિના ત્રીજા દિવસે આ દેવીની આરાધના કરવાથી જીવનમાં પ્રકાશ, આશીર્વાદ અને કલ્યાણ પ્રાપ્ત થાય છે.

મા ચંદ્રઘંટાની આરાધના માત્ર ધાર્મિક વિધિ પૂરતી નથી, પરંતુ તે ભક્તોના અંતરાત્મામાં શક્તિ અને પ્રકાશ જગાવે છે. જીવનના અંધકારમાં જ્યારે માર્ગ દેખાતો નથી ત્યારે દેવીનો આશીર્વાદ માર્ગદર્શક બને છે. ઘંટનો નાદ નકારાત્મકતાને દૂર કરી શાંતિ આપે છે, અર્ધચંદ્રનું પ્રકાશ ભક્તિ અને સત્યનું પ્રતીક છે. નવરાત્રિનો ત્રીજો દિવસ આપણા માટે સંદેશ લાવે છે કે ભય પર વિજય મેળવી શકીએ છીએ અને વિશ્વાસ દ્વારા જીવનને ઉર્જાવાન બનાવી શકીએ છીએ. આ દિવસે કરાયેલ ઉપાસનાથી આધ્યાત્મિક શક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે, મનમાં સંતુલન રહે છે અને કુટુંબમાં આનંદ તથા સમૃદ્ધિનો પ્રવાહ સતત વહેતો રહે છે.

STORY BY: NIRAJ DESAI